"Hướng về Hà Nội" là sự hòa quyện giữa tài năng nghệ sĩ và khí chất của thời-không, là sản phẩm được tác thành có sự cộng hưởng của linh thiêng sông núi.

Ngày nay, khó ai còn nhìn thấy một Hà Nội thơ mộng với ánh trăng, với thiết tha liễu rủ, với những chàng thi sĩ đêm khuya lang thang tìm thi hứng. Hà Nội hiện đại càng khiến người ta cảm hoài về một thời xưa cũ.

Và những khi muốn ký ức sống dậy, muốn trở lại với giấc mơ xưa người ta lại tìm đến với những ảnh hình trong nghệ thuật một thời. Một trong những ảnh hình sống động nhất được tạc lên bởi âm nhạc đó là "Hướng về Hà Nội" (1954) của nhạc sĩ Hoàng Dương.

"Hà Nội ơi, hướng về thành phố xa xôi. Ánh đèn giăng mắc muôn nơi, áo màu tung gió chơi vơi. Hà Nội ơi, phố phường dãi ánh trăng mơ. Liễu mềm nhủ gió ngây thơ, thấu chăng lòng khách bơ vơ...".

* * *

"Hướng về Hà Nội" là một trong những bài hát chứa đựng những đa sầu đa cảm, mơ mộng ưu tư, rất đặc trưng Hoàng Dương - một người sinh ra và lớn lên ở Hà Nội. Như một tiếng thiết tha cất lên gọi Hà Nội của người thanh niên 20 tuổi đang độ thanh xuân yêu đương, gọi Hà Nội trong nỗi nhớ của mình và của cả một lớp người - những người đã hai lần rời mảnh đất thân thương "ra đi" khi thủ đô ngập trong khói lửa chiến chinh.

Nói về bài hát, Hoàng Dương như nhớ lại những ngày tháng "tả tơi hoa lá" xưa cũ đó. Ông kể, sinh trong gia đình trí thức Hà Nội, cha là nhà thơ Trúc Khê - Ngô Văn Triện, mẹ là người có giọng hát dân ca, Hoàng Dương đã lớn lên trong những giai điệu mượt mà, trong không khí sinh hoạt văn thơ của cha cùng các bậc thi nhân như: Ngân Giang, Thâm Tâm, Trần Huyền Trân...

Là người sớm có khả năng nghệ thuật, lại sống trong không gian với muôn vàn cảnh sắc thơ mộng, tâm hồn chàng thanh niên Hoàng Dương đã ngập tràn những ảnh hình và ngôn từ diễm lệ. Cái nhớ nhung của kẻ đi xa chính là cơ hội khiến ngôn từ và ảnh hình kia như bỗng nhiên cất lên thành giai điệu.

"Hà Nội ơi, hướng về thành phố xa xôi...những ngày vui đã ra đi, biết người có nhớ nhung chi... Nỗi lòng gởi gắm cho nhau... một ngày hồng tươi hoa lá... hãy tin ngày ấy anh về...".

Đã hơn 50 năm trôi qua, mỗi khi giai điệu ấy vang lên, ai nấy cũng thấy lòng rưng rưng lạ. "Hướng về Hà Nội" là sự hòa quyện giữa tài năng nghệ sĩ và khí chất của thời-không, là sản phẩm được tác thành có sự cộng hưởng của linh thiêng sông núi.

Đó cũng là lý do "Hướng về Hà Nội" được hầu hết các ca sĩ tên tuổi sử dụng trong chương trình của mình: Từ Thanh Hằng, Lê Dung, Tuấn Ngọc, Khánh Hà, Hồng Nhung đến Lan Anh, Quang Dũng...

Nhắc đến tên tuổi Hoàng Dương, không thể quên phần quan trọng về sáng tác khí nhạc. Không chỉ viết như một nhu cầu nội tại, Hoàng Dương còn viết những tác phẩm khí nhạc tham dự vào các chương trình biểu diễn nhạc hòa tấu, cho những nghiên cứu sư phạm và thực nghiệm giảng dạy ở các học viện âm nhạc.

Tác phẩm của ông viết cho nhạc cụ Châu Âu “Mơ về trái núi Thiên Thai”, “Biến tấu trên chủ đề dân ca Thái”, “Vũ khúc H’rê”, “Bài ca không lời”… đã được các nghệ sĩ đàn dây nhiệt tình hưởng ứng.

Ông ưa sử dụng phong cách hình thức “đi từ đơn giản dễ hiểu đến phức tạp” để phù hợp với tâm thế Việt, một cộng đồng ưa thơ và thích những điều dung dị. Tuy nhiên, cái bất di bất dịch là giai điệu phải đẹp.

Những tác phẩm của Hoàng Dương trong khí nhạc có chất thanh nhạc và trong thanh nhạc có chất khí nhạc. Ông còn chơi đàn violoncelle. Sống với thế giới âm thanh của các bậc thầy, lắng đọng trong tâm hồn những giai điệu mượt mà, sang trọng và nhiều tố chất tâm tư.

Ông bảo, nếu muốn viết được một tác phẩm có giá trị hay biểu diễn những tác phẩm có giá trị của ai đó, thì nghệ sĩ phải biết cách làm cho những giai điệu đó đẹp và sáng lên trong tâm trí mình trước đó. Nếu không làm được điều đó thì chưa viết, hoặc chưa biểu diễn.

Không chỉ “Hướng về Hà Nội” mà “Quân về Hà Nội” của Hoàng Dương, một hành khúc hùng tráng đã được sinh viên học sinh Hà Nội hát vang trên các đường phố trong ngày tiếp quản thủ đô 10.10.1954 và những bản nhạc viết cho phim hoạt hình của ông cũng được giới chuyên môn đánh giá cao.

Với khả năng sư phạm, tình cha con và có thể chính lời ca tiếng đàn của nghệ sĩ Hoàng Dương đã tác động đến đời sống tinh thần của Ngô Hoàng Quân (nghệ sĩ Cello, Giám đốc DN Giao hưởng Quốc gia Việt Nam) và Ngô Hoàng Linh - một violinist xuất sắc, bè trưởng dàn nhạc và giảng viên Nhạc viện HN. Các con trai của ông giờ đây đã là những nghệ sĩ có đẳng cấp.

Tên tuổi của ba cha con đều được giới chuyên môn và người yêu nhạc biết đến một cách trân trọng. Họ đều là những người bận rộn trong công việc hàng ngày nhưng cái chất mơ mộng, hào hoa trong mỗi gia đình của họ vẫn nguyên sơ thời Hoàng Dương "Hướng về Hà Nội".

“Một ngày hồn cây hoa lá hát câu tình ca nói lên lời thiết tha”.

Nhà văn Trần Thị Trường

Lời bài hát:

Hà Nội ơi, hướng về thành phố xa xôi
Ánh đèn giăng mắc muôn nơi
Áo màu tung gió chơi vơi
Hà Nội ơi, phố phường dải ánh trăng mơ
Liễu mềm rũ gió ngây thơ
Thấu chăng lòng khách bơ vơ?

Hà Nội ơi, những ngày vui đã ra đi
Biết người còn nhớ nhung chi
Hết rồi giây phút phân ly
Hà Nội ơi, dáng huyền tha thướt đê mê
Tóc thề thả gió lê thê
Biết đâu ngày ấy anh về

Một ngày, mùa chinh chiến ấy chim đã xa bầy
Mịt mù bên trời bay
Một ngày, tả tơi hoa lá
Ngóng trông về xa, luyến thương hình bóng qua...

Hà Nội ơi, nước hồ là ánh gương soi
Nắng hè tô thắm lên môi
Thanh bình tiếng guốc reo vui
Hà Nội ơi, kiếp đời muôn hướng buông trôi
Nhớ về người những đêm rơi
Nhắn theo ngàn cánh chim trời Hà Nội ơi, hướng về thành phố xa xưa
Mắt buồn giăng những đêm mưa
Não nùng mây gió đong đưa
Hà Nội ơi, nỗi lòng gửi gắm cho nhau
Nhớ hoài chỉ biết thương đau
Đắm say chờ những kiếp sau

Hà Nội ơi, những ngày thơ ấu trôi qua
Mái trường phượng vĩ dâng hoa
Dáng chiều rủ bóng tiên nga
Hà Nội ơi, mắt huyền ngây ngất đê mê
Tóc thề thả gió lê thê
Hãy tin ngày ấy anh về

Một ngày tàn hương chinh chiến
Lửa khói lặng chìm, tìm về nơi bờ bến
Một ngày, hồng tươi hoa lá
Hát câu tình ca, nói lên lời thiết tha

Hà Nội ơi, biết người còn có trông mong
Hướng về ai nữa hay không
Những ngày xa vắng bên sông
Hà Nội ơi, những chiều sương gió dâng khơi
Có người lặng ngắm mây trôi
Biết bao là nhớ tơi bời...

Chia sẻ với bạn bè: